زن در اسلام و حدیث

درباره زنان در اسلام آن قدر مطالب برای گفتن وجود دارد که می توان کتاب ها نوشت و ادعاهای روحانیون در مورد کرامت زنان در اسلام را با آیات قرآن و سنت محمد رد و بی اعتبار کرد.

توجه:

وللر ِّجال علَیهِن َدرجةٌ واللّه عزِیزٌ حکُیم (Al-Baqarah 228)

ترجمه: و مردان را بر آنان برتری و درجه ای است، و خداوند توانا و حکیم است.
ماده ۱۶ اعلامیه جهانی حقوق بشر:

۱- هر زن و مرد بالغی حق دارند بدون هیچ گونه محدودیتی از نظر نژاد، ملیت یا دین با هم ازدواج کنند و خانواده تشکیل دهند. زن و شوهر در تمام موارد مربوط به ازدواج، چه در حین آن و چه هنگام انحلال آن، دارای حقوق برابر هستند.

۲- ازدواج باید تنها با رضایت آزادانه و کامل زن و مرد صورت گیرد.
درباره زنان در اسلام بسیار نوشته شده است، بنابراین در اینجا به اختصار نمونه کوچکی از آیات، احادیث و احکام مربوط به زنان را مرور می کنیم.

الف) برتری ذاتی مردان و فروتری ذاتی زنان در قرآن

وللر ِّجال علَیهِن َّ درجةٌ واللّه عزِیزٌ حکُیم (Al-Baqarah 228)

ترجمه: و مردان را بر زنان برتری (درجه) است و خداوند توانا و حکیم است.

الر ِّجال قَوامون علَی النساء بِما فَضلَ اللّه بعضَهم علَی بعضٍ وبِما أنفَقُوا منْ أموالهِم (An-Nisa 34)

ترجمه: مردان بر زنان برتری دارند و خداوند دانا است.

الر ِّجال قَوامون علَی النساء بِما فَضلَ اللّه بعضَهم علَی بعضٍ وبِما أنفَقُوا منْ أموالهِم (An-Nisa 34)

ترجمه: مردان بر زنان تسلط و قیمومیت دارند، بدان خاطر که خداوند برخی را بر برخی دیگر برتری داده و به خاطر آنکه مردان از اموال خود خرج می کنند.

ألَکُم الذ َّکَرُ ولَه الْأُنثَی -۱۲ تلْک إذا قسمةٌ ضیزَی -۲۲ (Al-Najm)

ترجمه: آیا برای شما پسر است و برای او دختر؟ (۱۲)

در این صورت، این تقسیمی ناعادلانه است (که شما برترها را برای خود برداشته اید و فروترها را به خدا داده اید) (۲۲)

ب) زنان برای مردان آفریده شده اند

ومنْ آیاته أن خَلَقَ لَکُم منْ أنفُسکُم أزواجا ل ِّتَسکُنُوا إلَیها (Rom 12)

ترجمه: و از نشانه های او اینکه همسرانی از جنس خودتان برای شما آفرید تا در کنارشان آرام گیرید.

یا أیها الناس اتقُوا ربکُم الذی خَلَقَکُم من نفْسٍ واحدة وخَلَقَ منْها زوجها:
ترجمه: ای مردم، از پروردگارتان که شما را از نفسی واحد آفرید و از آن، جفتش را پدید آورد، پروا کنید: به طور خلاصه، حوا از آدم آفریده شده است.

ج) زنان برای آسایش آدم

نساؤکُم حرْث لکُم فَأْتُوا حرْثَکُم أنی شئْتُم (Al-Baqarah 223)

ترجمه: زنان شما کشتزار شمایند، پس هرگاه خواستید به کشتزار خود درآیید.

این آیه تحقیرآمیزترین آیه علیه زنان است. شأن نزول این آیه این است که مردی از انصار می خواست به روش خاصی با همسرش نزدیکی کند. همسرش ناراحت شد. مرد از پیامبر پرسید و این آیه نازل شد.
توجه داشته باشید که زنان کشتزار مردان هستند؛ همان طور که یک کشاورز صاحب کشتزار است، زن نیز دارایی همسرش محسوب می شود. زنان برای زاییدن فرزند مناسب هستند و اراده شان در روابط جنسی هیچ اعتباری ندارد، چنان که در حدیثی از پیامبر آمده است که "زن نباید هرگز از میل شوهرش سرپیچی کند، حتی اگر سوار بر شتر باشد." این نگاه اسلام چنان روشن و بی پرده است که برخی از بزرگ ترین فقهای اسلامی گفته اند زنان حیواناتی هستند که خدا به شکل انسان برای لذت و شهوت مردان آفریده است.

در سراسر قرآن طوری صحبت می شود که گویی زنان انسان های درجه دو هستند. بیشتر مواقع تأکید بر مردان است. در بحث بهشت، گویی نامی از زنان نیست، در حالی که برای شهوت مردان حوری فراهم شده و چنین چیزی برای زنان ذکر نشده است و...

د) نقص عقل و دین زنان

در حدیثی، پیامبر اشاره می کند که زنان در عقل و دین ناقص هستند. زنی می پرسد چرا و پیامبر پاسخ می دهد:
او گفت: قال أما نقصان العقل فشهادة امرأتین تعدل شهادة رجل فهذا نقصان العقل وتمکث اللیالی ما تصلی وتفطر فی رمضان فهذا نقصان الدین.
ترجمه: پیامبر گفت: اما نقص عقل، به این دلیل است که شهادت دو زن برابر با شهادت یک مرد است. و نقص دین، به این دلیل است که (به خاطر عادت ماهانه) چند روزی نماز نمی خوانید و در ماه رمضان روزه نمی گیرید. (۱)

حدیث مشابهی از امام علی در نهج البلاغه، خطبه ۸۰ نقل شده است.
علی بن ابی طالب: ای مردم، بدانید که زنان از نظر ایمان، بهره (ارث) و عقل ناقص هستند. (۲)

ه) بیشتر اهل جهنم زنان هستند

قال النبی أریت النار فإذا أکثر أهلها النساء

ترجمه: پیامبر گفت: آتش را دیدم و بیشتر اهل آن زنان بودند. احادیث مشابهی به کرات نقل شده است. (۳)

و) زیان بارترین وسوسه برای مردان، زنان هستند

قال رسول االله ما ترکت بعدی فتنة أضر علی الرجال من النساء

ترجمه: پیامبر گفت: "من پس از خود فتنه ای زیان بارتر از زنان برای مردان باقی نگذاشتم." (۴)

ز) شومی زنان

پیامبر گفت: شومی در سه چیز است: خانه، اسب و زن. (۵)

ح) دوری از زنان

قال رسول االله: ألا فاتقوا الدنیا واتقوا النساء

ترجمه: پیامبر گفت: "بپرهیزید، از دنیا و از زنان بپرهیزید." (۶)

ط) زنان شر مطلق هستند

قال علی فی النهج البلاغه: ان النساء همهن زینت الحیات الدنیا و الفساد فیها

ترجمه: علی: همانا همت زنان زینت زندگی دنیا و فساد در آن است.

ی) زنان منشأ فساد هستند

قال علی فی النهج البلاغه: ان النساء همهن زینت الحیات الدنیا و الفساد فیها

ترجمه: علی: همانا همت زنان زینت زندگی دنیا و فساد در آن است.

ک) زنان بردگانی در دست مردان هستند و باید از شوهران خود اطاعت کنند. (۹)

من رسول االله فی حجة الوداع: حمد االله وأثنی علیه وذکر ووعظ ثم قال استوصوا بالنساء خیرا فإنهن عندکم عوان.

ترجمه: پیامبر در حجةالوداع خدا را ستود و گفت: "به زنان نیکی کنید، چرا که آنان نزد شما اسیران (دست بسته) هستند." (۸)

فَالصالحات قَانتَات حافظَات ل ِّلْغَیبِ بِما حفظَ اللّه ... (النساء ۴۳)

ترجمه: ... پس زنان صالح فرمان بردارند (فرمان بردار شوهران: طبق معنای آیه) و در غیاب آنان، اسرارشان را حفظ می کنند به خاطر آنچه خدا حفظ کرده است...

احادیث متعددی در منابع سنی و شیعه در این باره وجود دارد که سه نمونه آن ذکر می شود:

النبی خطب النبی النساء ذات یوم فوعظهن وامرهن بتقوی االله والطاعة لأزواجهن

ترجمه: روزی پیامبر برای زنان سخنرانی کرد و آنان را به تقوای الهی و اطاعت از شوهرانشان فرمان داد. (۹)

قال رسول االله اثنان لا تجاوز صلاتهما رؤوسهما عبد آبق من موالیه حتی یرجع وامرأة عصت زوجها حتی ترجع

ترجمه: نماز دو نفر از سرشان فراتر نمی رود: بنده ای که از نزد سرورانش گریخته تا بازگردد و زنی که از شوهرش نافرمانی کرده تا بازگردد (و جبران کند). (۱۰)

حدیث مفصلی در کافی، جلد ۶ وجود دارد که امام محمد باقر از پیامبر نقل می کند که زنی نزد پیامبر آمد و گفت: "ای پیامبر، حق شوهر بر زن چیست؟"

پیامبر گفت: زن باید از شوهرش اطاعت کند و نافرمانی نکند، و بدون اجازه شوهر از خانه اش صدقه ندهد، و بدون اجازه شوهر روزه مستحبی نگیرد، و شوهرش را از لذت جنسی منع نکند، حتی اگر سوار بر شتر باشد. زن نباید بدون اجازه شوهر از خانه خارج شود و اگر زنی بدون اجازه شوهر از خانه خارج شود، فرشتگان آسمان و زمین، خشم و رحمت، او را لعنت می کنند تا زمانی که به خانه بازگردد.

سپس زن پرسید: ای پیامبر، چه کسی بیشترین حق را بر مرد دارد؟ پیامبر گفت: پدرش. پرسید: ای پیامبر، چه کسی بیشترین حق را بر زن دارد؟ پیامبر گفت: شوهرش.
سپس زن پرسید: آیا حق زن بر مرد برابر با حق مرد بر زن نیست؟
پیامبر گفت: نه، نه، از هر صد تا یکی (یعنی در برابر صد حقی که مرد بر زن دارد، زن یک حق بر مرد دارد).
سپس زن گفت: قسم به آن کسی که تو را به پیامبری فرستاد، من هرگز گردنم را ملک مردی نمی کنم (شوهر نمی کنم).

اگر مردی از نافرمانی زنی بترسد، می تواند او را کتک بزند.

..واللا َّتی تَخَافُون نُشُوزهن فَعظُوهن َواهجرُوهن َّ فی الْمضَاجِعِ واضْرِبوهن فَإِن أطَعنَکُم فَلاَ تَبغُوا علَیهِن َّ سبِیلاً إن اللّه کَان علیا کَبِیرًا (النساء ۳۴)

ترجمه: و زنانی که از نافرمانی شان می ترسید، پندشان دهید و از آن ها در خوابگاه دوری کنید و آنان را بزنید (اگر کارگر نشد)، پس اگر از شما اطاعت کردند، راهی برای ستم بر آنان نجویید. همانا خداوند بلندمرتبه و بزرگ است. (۳۴)

در تفسیر مجمع البیان (جلد ۳ صفحه ۴۳/۲) در شأن نزول این آیه آمده است:
زنی از انصار از شوهرش نافرمانی کرد. شوهر به صورت او سیلی زد. زن و پدرش برای شکایت نزد پیامبر آمدند. پیامبر دستور قصاص (اینکه زن به شوهر سیلی بزند) داد. فردای آن روز که برای قصاص آمدند، پیامبر آیه فوق را خواند و گفت حکم قصاص زدن همسر برداشته شده است.
خوانندگانی که با حقوق بشر و روانشناسی تربیتی آشنا هستند می دانند که زدن هیچ انسانی، حتی کودکان و حتی حیوانات، درست نیست و امروزه ممنوع بوده و یک عمل بسیار غیرانسانی و وحشیانه تلقی می شود.

در مورد آیه ۳۴ سوره نساء، تفاسیر و داستان سرایی های بسیاری توسط اسلام گرایان و روحانیون ساخته شده تا این حکم غیرانسانی و بدوی را توجیه کنند که هر کدام سعی کرده اند به طریقی نکته اصلی ماجرا، یعنی زدن زن توسط مرد، را به حاشیه برانند. برای مثال، برای آن شرایط گذاشته اند یا زدن را به زدن با چوب مسواک تفسیر کرده اند. برخی نیز به زدن با خلال دندان اشاره کرده اند، با به هم بافتن آسمان و ریسمان و ربط دادن این آیه به آیات نامربوط دیگر. البته همه این ها در انسانی و عقلانی جلوه دادن این حکم ناجوانمردانه شکست خورده اند.

کتک زدن یک فرد شاید دردناک نباشد، اما شخصیت و غرور او را تحقیر و خرد می کند، حتی اگر با خلال دندان یا قلم زده شود.
بنابراین این سفسطه بافی های بافندگان، راهی به توجیه این آیات و احکام غیرانسانی نمی برد.
خب، با در نظر گرفتن آیات و احادیث معتبری که ذکر کردیم، آیا هنوز باور دارید که اسلام به زنان کرامت بخشیده است؟

در واقع، اسلام با قوانین و احکامی که در مورد زنان اجرا کرده، آنان را زنده به گور کرده و آن ها را برده یا کالایی دانسته که متعلق به مردان است.

منابع:

• صحیح مسلم، جلد ۱، ص ۸۶ - از کتب اهل سنت
• نهج البلاغه، خطبه ۸۰
• صحیح بخاری، جلد ۱، ص ۱۹ - از کتب اهل سنت
• صحیح ابن حیان، جلد ۱۳، ص ۳۰۶ - از کتب اهل سنت
• سنن نسایی، جلد ۵، ص ۴۰۲ - از کتب اهل سنت
• سنن ابن ماجه، جلد ۲، ص ۱۳۲۵ - از کتب اهل سنت
• نهج البلاغه، حکمت ۲۳۰
• سنن ابن ماجه، جلد ۱، ص ۵۹۴ - از منابع اهل سنت
• صحیح ابن حیان، جلد ۱۶، ص ۵۲۱ - از کتب اهل سنت
• مستدرک علی الصحیحین، حدیث ۷۳۳۰ - از کتب اهل سنت